André van Duin is woedend. De 78-jarige tv-legende blijkt het slachtoffer te zijn geworden van online fraudeurs die zijn stem hebben nagemaakt met behulp van kunstmatige intelligentie. Op sociale media circuleert een video waarin Van Duin zogenaamd reclame maakt voor een wondermiddel tegen hoge bloeddruk: maar het blijkt allemaal nep.
“Er staat momenteel een filmpje op Facebook waarin ik, met een slecht nagemaakte stem, medicijnen aanprijs,” schrijft Van Duin verontwaardigd op Instagram. “Dat ben ik niet. Niet geloven, niets bestellen. Mijn stem en gezicht worden misbruikt.”
Volgens fans klinkt de stem in de video inderdaad onnatuurlijk, maar het beeldmateriaal is levensecht. Met behulp van AI hebben oplichters zijn gezicht en stem gecombineerd om een geloofwaardige reclame te maken. De video lijkt op een interviewfragment waarin Van Duin enthousiast vertelt over een zogenaamd nieuw medicijn dat ‘zijn leven veranderde’.
Cyberexperts waarschuwen dat deze vorm van fraude, ook wel ‘deepfake-scamming’ genoemd, razendsnel toeneemt. Door geavanceerde AI-programma’s kunnen criminelen in enkele minuten iemands stem of gezicht kopiëren. “Zeker bij bekende Nederlanders is dat enorm effectief, omdat mensen hen vertrouwen,” zegt digitaal veiligheidsexpert Dave Maasland. “Eén foutieve klik en je koopt een nep-product of deelt persoonlijke gegevens.”
De nepvideo van Van Duin is inmiddels duizenden keren gedeeld, vooral op Facebook en TikTok. Onder de reacties schrijven sommige mensen dat ze aanvankelijk dachten dat het echt was. “Ik zag André en dacht: nou, als hij het zegt, zal het wel goed zijn,” vertelt een gebruiker. “Gelukkig keek ik de video nog een keer en hoorde toen dat er iets niet klopte.”
Van Duin is niet de eerste Nederlandse beroemdheid die wordt getroffen door AI-fraude. Eerder dit jaar werden ook Janny van der Heijden, Rob de Nijs en Linda de Mol misbruikt in vergelijkbare nepfilmpjes. In sommige gevallen werden zelfs bankreclames of nieuwsfragmenten vervalst om het geheel betrouwbaarder te laten lijken.
Facebook heeft inmiddels aangekondigd de video’s te verwijderen en het account van de makers op te sporen. Toch kan het nog weken duren voordat alle kopieën offline zijn. “Zodra één versie verdwijnt, duiken er drie nieuwe op,” zegt een woordvoerder van Meta. “We blijven werken aan betere detectiesystemen, maar AI-fraude is een groot en groeiend probleem.”
De entertainer roept zijn volgers op om alert te blijven. “Geloof niet zomaar wat je online ziet, hoe echt het ook lijkt. En zeker niet als ik ineens medicijnen aanprijs.”
De politie laat weten dat meldingen van deepfake-oplichting de laatste maanden sterk zijn toegenomen. Slachtoffers kunnen aangifte doen via de website van de politie of bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting.