Warmtepompen die automatisch worden bijgestuurd door het energiebedrijf: voor veel huishoudens klinkt het als iets van de verre toekomst, of misschien zelfs heel dystopisch, maar het wordt sneller realiteit dan gedacht. Een nieuwe ontwikkeling binnen de energiemarkt zorgt ervoor dat leveranciers op afstand kunnen bepalen wanneer een warmtepomp draait en wanneer deze tijdelijk pauzeert. Het doel: besparen op kosten én verlichting voor het overbelaste stroomnet. Frank Energie is daarbij de eerste partij die deze technologie al in de praktijk brengt, en volgens kenners zal de rest van de markt niet lang op zich laten wachten.
Het initiatief, dat onder de naam ‘Slim Verwarmen’ wordt aangeboden, is speciaal bedoeld voor klanten met een dynamisch energiecontract. Tijdens momenten waarop veel Nederlanders stroom verbruiken, en de tarieven dus hoog zijn, kan het bedrijf de warmtepomp automatisch terugschakelen. In rustige uren wordt de pomp juist extra benut, waardoor de totale kosten lager uitvallen. Maar veel mensen reageren ook geschrokken op het plan, de meningen zijn verdeeld op sociale media.
De pilot draait momenteel bij ongeveer duizend huishoudens en moet in december volledig geoptimaliseerd zijn, nadat het systeem enkele weken heeft geleerd hoe een huishouden normaliter verbruikt.
Gebruikers houden zelf nog steeds controle over hun comfortniveau. Via de app kunnen ze aangeven hoeveel afwijking van de ingestelde temperatuur toegestaan is. De marge ligt tussen drie graden warmer of kouder dan de thermostaat normaal aangeeft. Mensen die bereid zijn meer afwijking toe te staan, besparen doorgaans meer. Zelfs kleine verschuivingen zoals vijf minuten later verwarmen kunnen volgens Frank Energie al een merkbaar verschil maken op de energierekening.
Het bedrijf verwacht dat huishoudens die meedoen jaarlijks gemiddeld zo’n 250 euro aan kosten kunnen vermijden. Frank Energie stuurt nu al andere apparaten op afstand aan, zoals batterijsystemen voor thuis en laadpalen. Warmtepompen aansturen is complexer, omdat comfort en efficiëntie voortdurend in balans moeten blijven. Toch benadrukt het bedrijf dat het geen inzicht heeft in de exacte temperatuur die mensen instellen, alleen in de toegestane afwijkingsmarge. Er wordt dus niet meegekeken met privégewoontes of voorkeuren in huis.
Energie-experts vinden de ontwikkeling logisch, gezien de manier waarop woningen worden verwarmd steeds dichter verweven raakt met digitale sturing. Met goede isolatie en slimme systemen valt er volgens kenners veel winst te behalen zonder dat bewoners het verschil merken. Een warmtepomp een uur laten pauzeren wanneer de stroomprijs piekt, kan volgens hen het netwerk ontlasten zonder comfort te verliezen.
Ook brancheorganisatie Energie Nederland ziet potentie in het automatisch aansturen van apparatuur. Niet alleen voor warmtepompen, maar ook voor zonnepanelen, thuisaccu’s en andere systemen die veel stroom opslaan of verbruiken. Door apparaten actief te sturen, kan de piekbelasting op het elektriciteitsnet worden verlaagd, wat op de lange termijn weer investeringen en storingen kan voorkomen. Wel benadrukt de organisatie dat deelname altijd vrijwillig moet blijven en dat energieleveranciers zich strak moeten houden aan de temperatuurafspraken die met klanten worden gemaakt.
Voorlopig is de technologie alleen interessant voor huishoudens met een dynamisch contract, omdat zij direct profiteren van variabele uurprijzen. Mensen met vaste of variabele contracten, waarbij tarieven maandenlang gelijk blijven, hebben financieel weinig voordeel van slim schakelen. Toch kunnen ook die huishoudens volgens experts in de toekomst een rol spelen bij het beter spreiden van de totale stroomvraag, zeker nu elektrisch verwarmen steeds meer de norm wordt.
Hoewel Frank Energie nu nog de enige leverancier is die actief stuurt op verwarming, verwachten analisten dat andere energiebedrijven op korte termijn zullen volgen. De techniek ligt klaar, de besparingen zijn aantoonbaar en de druk op het stroomnet neemt alleen maar toe. Daarmee lijkt ‘Slim Verwarmen’ de opmaat naar een nieuwe standaard: een energiemarkt waarin apparaten in huis meebewegen met de prijs én met de capaciteit van het netwerk.