Voor veel huisdiereigenaren hoort het er gewoon bij: de hond springt ’s avonds op bed of de kat kruipt tevreden onder het dekbed. Het voelt knus, vertrouwd en voor veel mensen is het een vast onderdeel van de avondroutine. Toch zeggen deskundigen dat die gewoonte ook een minder prettige kant heeft. Hoewel de meeste mensen er nooit iets van merken, kunnen honden en katten ongemerkt bacteriën, schimmels en parasieten mee het bed in nemen.
Steeds meer mensen zien hun huisdier als een volwaardig gezinslid. Dat zorgt er ook voor dat grenzen vervagen. Waar huisdieren vroeger vaak buiten of in een mand sliepen, brengen ze tegenwoordig steeds vaker de nacht door in het bed van hun eigenaar. Volgens onderzoekers is dat inmiddels een heel normaal verschijnsel.
Uit onderzoek van dierenarts en onderzoeker Paul Overgaauw van de Universiteit Utrecht blijkt dat bijna één op de vijf honden regelmatig bij zijn baasje in bed slaapt. Bij katten ligt dat percentage zelfs rond de dertig procent. Juist doordat dit dagelijks gebeurt en mensen urenlang dicht tegen hun huisdier aan liggen, neemt ook de kans toe dat ziekteverwekkers worden overgedragen.
Dat betekent niet dat iedere hond of kat een gevaar vormt, maar deskundigen wijzen erop dat dieren nu eenmaal een andere leefomgeving hebben dan mensen. Honden lopen buiten door gras, modder en op stoepen waar andere dieren hun behoefte hebben gedaan. Katten lopen eveneens buiten rond, jagen op prooidieren of gebruiken een kattenbak. Vervolgens springen ze zonder problemen op de bank of kruipen onder het dekbed.
Ook de manier waarop dieren zichzelf verzorgen speelt daarbij een rol. Honden en katten likken regelmatig hun vacht schoon en reinigen daarbij ook hun achterwerk. Volgens onderzoekers kunnen bacteriën uit de ontlasting daardoor op de vacht terechtkomen en uiteindelijk ook op dekens, kussens of lakens belanden.
Een onderzoek waarbij de vacht en slaapplekken van tientallen honden en katten werden onderzocht, liet zien dat bij een groot deel van de honden en een kleiner deel van de katten bacteriën werden aangetroffen die afkomstig waren uit ontlasting. Hoewel gezonde mensen daar meestal weinig van merken, kunnen deze bacteriën bij sommige mensen wel klachten veroorzaken.
Daarnaast waarschuwen deskundigen voor huidschimmels zoals ringworm. Ondanks de naam gaat het daarbij niet om een worm, maar om een besmettelijke schimmel die zowel bij honden als katten voorkomt. Mensen kunnen hierdoor rode, schilferige en jeukende plekken op de huid krijgen. Opvallend is dat soms alleen de eigenaar wordt behandeld, terwijl het huisdier de besmetting blijft doorgeven.
Ook vlooien en teken kunnen een rol spelen. Wanneer een huisdier onvoldoende beschermd is, kunnen vlooien zich ook binnenshuis verspreiden. Hoewel dat niet direct betekent dat mensen ziek worden, kan het wel zorgen voor jeuk, huidirritatie en in sommige gevallen het overbrengen van ziekteverwekkers.
Verder wijzen experts erop dat in de bek van honden en katten bacteriën leven die normaal gesproken geen problemen veroorzaken voor het dier zelf. Bij mensen kunnen die bacteriën echter soms leiden tot infecties, vooral wanneer ze via een wondje het lichaam binnendringen of wanneer iemand een verminderde weerstand heeft.
Een lik in het gezicht lijkt misschien onschuldig of zelfs lief, maar hygiënisch is het volgens deskundigen niet. Via speeksel kunnen bacteriën worden overgedragen die bij sommige mensen oogontstekingen, wondinfecties of maag- en darmklachten kunnen veroorzaken. Ook bacteriën zoals Campylobacter en bepaalde soorten Helicobacter kunnen via huisdieren worden verspreid.
Toch benadrukken onderzoekers dat de risico’s vaak klein zijn voor gezonde volwassenen. Ernstige besmettingen komen relatief weinig voor. Dat betekent echter niet dat er helemaal geen risico bestaat. Vooral ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde afweer doen er goed aan extra voorzichtig te zijn.
Volgens deskundigen is het daarom verstandig om een aantal eenvoudige hygiënemaatregelen te nemen. Regelmatig borstelen, vlooien- en wormpreventie op orde houden, de poten van honden schoonmaken na een wandeling en dekens of manden regelmatig wassen kunnen de kans op overdracht van ziekteverwekkers verkleinen.
Ook adviseren zij om beddengoed vaker te verschonen wanneer een huisdier regelmatig op bed slaapt. Daarnaast kan het verstandig zijn om honden en katten niet in het gezicht te laten likken en kleine wondjes goed af te dekken.
Dat betekent overigens niet dat huisdieren uit de slaapkamer moeten worden verbannen. Veel deskundigen erkennen dat dieren ook positieve effecten hebben op de gezondheid. Ze kunnen stress verminderen, een gevoel van veiligheid geven en bijdragen aan een betere nachtrust bij sommige mensen. Voor veel baasjes weegt dat zwaar mee.
Toch blijft volgens onderzoekers één advies overeind: een eigen mand of kattenbed naast het bed is vanuit hygiënisch oogpunt de veiligste keuze. Zo blijft het contact met het huisdier net zo gezellig, terwijl de kans op het overdragen van bacteriën, schimmels en andere ziekteverwekkers een stuk kleiner wordt.
Uiteindelijk is het aan iedere huisdiereigenaar om die afweging zelf te maken. Maar wie ervoor kiest zijn hond of kat iedere nacht onder de dekens te laten slapen, doet er volgens deskundigen goed aan zich bewust te zijn van de mogelijke gezondheidsrisico’s en eenvoudige hygiëneregels in acht te nemen. Dat helpt om zowel mens als dier gezond te houden.